Bbq-thermometer kalibreren met de ijswatermethode: zo controleert u of hij nog klopt

Waarom kalibreren de moeite waard is

Een thermometer die net iets te hoog of te laag meet, valt in de praktijk nauwelijks op totdat u een steak medium-rare wilt serveren en hij toch doorbakken blijkt, of totdat kip die volgens de meting veilig was, dat in werkelijkheid niet was. Na een val, na intensief gebruik of gewoon na verloop van tijd kan de sensor van een thermometer iets gaan afwijken. Met de ijswatermethode controleert u dat in twee minuten, zonder speciale apparatuur. Een thermometer die er tien graden naast zit, is bij kip geen detail; de veilige kerntemperaturen staan bij het Voedingscentrum.

De ijswatermethode stap voor stap

• Vul een glas met ruim voldoende ijsklontjes en vul aan met koud kraanwater tot het glas vol zit met ijs dat net onder water staat.
• Roer goed door en laat het mengsel circa drie minuten staan, zodat het water zich stabiliseert rond het vriespunt.
• Roer opnieuw en steek de probe van de thermometer in het midden van het glas, zonder de bodem of wand te raken.
• Wacht tot de meting stabiliseert en lees af: een correct werkende thermometer geeft 0 °C aan.
• Wijkt de meting af, corrigeer dan volgens de handleiding van uw model, of noteer de afwijking om er in de praktijk rekening mee te houden.

Gebruikt u gedemineraliseerd water in plaats van kraanwater, dan is de meting nog iets nauwkeuriger, omdat mineralen in leidingwater het vriespunt licht kunnen beïnvloeden.

Een afwijking corrigeren: analoog en digitaal verschillen

Bij een analoge thermometer met een wijzerplaat zit onder de plaat meestal een kleine zeskantmoer. Houd de probe in het ijswater terwijl de meting nog loopt en draai voorzichtig aan deze moer met een steeksleutel of platte tang tot de wijzer op 0 °C staat; een fractie van een slag is vaak al genoeg om een afwijking van enkele graden te corrigeren.

Bij een digitaal model verschilt de procedure per fabrikant, maar vaak houdt u de aan/uit-knop of een aparte functietoets een paar seconden ingedrukt tot het scherm 'CAL' of een vergelijkbare code toont, waarna u met de pijltjestoetsen de waarde naar 0 °C bijstelt. Niet elk digitaal model heeft deze functie; ontbreekt hij, dan blijft u aangewezen op het handmatig verrekenen van de afwijking of op vervanging bij een te grote afwijking.

Controleren aan de andere kant van de schaal

Naast de ijswatermethode kunt u ook controleren bij het kookpunt: breng water aan de kook en steek de probe erin zonder de bodem van de pan te raken. Op zeeniveau hoort dit 100 °C aan te geven; op grotere hoogte ligt het kookpunt iets lager. Deze test is minder praktisch voor dagelijks gebruik dan de ijswatermethode, maar geeft een tweede controlepunt hoger in het meetbereik, dichter bij de temperaturen waarmee u tijdens het bbq'en werkt.

Een tweede controle: twee thermometers naast elkaar

Twijfelt u aan een meting maar wilt u niet meteen een nieuw glas ijswater klaarmaken, dan volstaat het om een tweede thermometer waarvan u de nauwkeurigheid vertrouwt tegelijk in hetzelfde stuk vlees of dezelfde vloeistof te steken. Wijken beide metingen meer dan 1 °C van elkaar af, dan weet u welke van de twee waarschijnlijk de afwijkende is, ook zonder meteen de ijswatermethode opnieuw te hoeven uitvoeren. Deze vergelijkende test is vooral handig tijdens een lange bereiding, wanneer u niet wilt onderbreken om apart te gaan kalibreren.

Hoe vaak controleren en wat te doen bij een structurele afwijking

Voor een thermometer die u regelmatig gebruikt, is het verstandig om aan het begin van het bbq-seizoen te controleren, en opnieuw na een val of stoot. Wijkt de meting slechts een fractie van een graad af, dan kunt u daar in de praktijk mee leven door de afwijking mentaal te verrekenen. Wijkt hij meer dan 1 tot 2 graden af en heeft uw model geen kalibratiefunctie, dan is vervanging verstandiger dan blijven vertrouwen op een onbetrouwbare meting, zeker bij vlees waar voedselveiligheid een rol speelt.

Een goed gekalibreerde thermometer is alleen nuttig als u hem ook op de juiste plek in het vlees steekt; zie daarvoor de uitleg over waar u de thermometer in het vlees steekt. Voor de exacte streefwaarde per vleessoort raadpleegt u het overzicht van kerntemperaturen per vleessoort of de kerntemperatuur-gids.