Infrarood thermometer voor de bbq: oppervlaktetemperatuur meten zonder aan te raken

Wat een infrarood thermometer meet

Een infrarood thermometer richt u op een oppervlak, drukt u op de trekker en binnen een fractie van een seconde verschijnt de temperatuur op het schermpje, zonder dat het apparaat het oppervlak aanraakt. Dat maakt hem uitstekend geschikt om de temperatuur van een rooster, gietijzeren grillplaat of plancha te controleren voordat u het vlees erop legt. Wat hij niet doet, is de kerntemperatuur van vlees meten: hij registreert alleen wat er aan de buitenkant, aan het oppervlak, gebeurt.

Hoe de meting technisch werkt

Het apparaat vangt de infraroodstraling op die elk oppervlak afgeeft en rekent dat om naar een temperatuur. De laserstip die u ziet, dient alleen om te richten; de daadwerkelijke meting gebeurt over een breder kegelvormig gebied rond dat punt, dat groter wordt naarmate u verder van het oppervlak af staat. Op grotere afstand meet u dus eerder een gemiddelde van een groter oppervlak dan de temperatuur van precies dat ene puntje waar de laser op valt.

Waarom hij minder geschikt is voor vlees

Bij vlees, vis of andere gerechten met vocht en vet meet een infrarood thermometer alleen de buitenkant, terwijl het juist gaat om de temperatuur binnenin. Bovendien geven glimmende of sterk reflecterende oppervlakken — denk aan blank aluminium of gepolijst metaal — een minder betrouwbare aflezing dan een dof, mat oppervlak. Voor de kerntemperatuur van vlees blijft een kernthermometer nodig; de infrarood thermometer is daarop een aanvulling, geen vervanging. Een directe vergelijking tussen beide typen staat in kernthermometer versus infrarood.

Praktisch gebruik bij de bbq

• Rooster of grillplaat voorverwarmen: meet op een paar plekken of de temperatuur overal gelijk is voordat u gaat bakken.
• Plancha of teppanyaki-plaat: controleren of de plaat de gewenste bak- of scheertemperatuur heeft.
• Hotspots opsporen: bij een grote bbq kan de temperatuur per zone flink verschillen; een infrarood thermometer laat dat in enkele metingen zien.
• Niet gebruiken voor: kerntemperatuur van vlees, of het bepalen of vlees gaar is.

Combineren met een kernthermometer in de praktijk

De meeste ervaren bbq'ers gebruiken de infrarood thermometer als eerste stap en de kernthermometer als tweede. Voordat het vlees op de grillplaat gaat, wordt eerst gecontroleerd of het oppervlak de gewenste temperatuur heeft — te koud geeft geen dichtschroeiing, te heet verbrandt de buitenkant voordat de kern goed op gang komt. Zodra het vlees op de bbq ligt, neemt de kernthermometer het over om het verloop van de kerntemperatuur te volgen. Zo dekken de twee instrumenten samen zowel het begin- als het eindpunt van de bereiding.

Ook bruikbaar buiten de bbq zelf

Een infrarood thermometer is niet alleen nuttig bij het rooster: hij leent zich ook voor het controleren van een pizzasteen of pizza-oven, waarbij de temperatuur van het steenoppervlak minstens zo belangrijk is als de luchttemperatuur in de oven. Ook bij het voorverwarmen van een gietijzeren koekenpan voor binnen kan hetzelfde instrument dienst doen, wat de aanschaf voor sommige gebruikers extra de moeite waard maakt.

Veilig gebruik van de laser

De laserstip dient uitsluitend om te richten en bevat geen meetfunctie op zichzelf; toch is het verstandig hem nooit rechtstreeks op ogen te richten, ook niet die van omstanders of huisdieren, en het apparaat na gebruik uit te schakelen zodat de laser niet per ongeluk aan blijft staan in een lade of tas. De meeste modellen voor consumentengebruik vallen in de laagste laserklasse en zijn bij normaal gebruik veilig, maar zorgvuldig richten blijft een kwestie van gewoonte.

Aandachtspunten bij aanschaf en gebruik

Let op het opgegeven meetbereik: voor bbq-gebruik is een bereik tot minstens vijfhonderd graden Celsius ruim voldoende, want een rooster boven gloeiende kolen kan flink heter zijn dan een oven. Houd het apparaat op de aanbevolen afstand van het oppervlak zoals de handleiding aangeeft, meestal een paar centimeter tot enkele decimeter, om een betrouwbare meting te krijgen. Vermijd meten door glas of rook heen, want dat vertekent het resultaat.

De afstand-tot-doelverhouding in de praktijk

Fabrikanten geven vaak een verhouding op, bijvoorbeeld twaalf staat tot één, die aangeeft hoe groot het gemeten oppervlak wordt naarmate u verder van het doel af staat. Bij die verhouding meet u op dertig centimeter afstand een cirkel van ongeveer twee en een halve centimeter doorsnede, maar op drie meter afstand al een cirkel van vijfentwintig centimeter. Bij het controleren van een klein deel van een grillplaat is het dus belangrijk om dicht genoeg bij te gaan staan, anders meet u ongemerkt een gemiddelde van een veel groter gebied dan u denkt.